EMEP’ten Bakan Bayraktar’a: İsrail’in soykırımına enerji sağlamak pahasına kârına kâr katanlar kimler?

EMEP milletvekilleri İskender Bayhan ve Sevda Karaca, İsrail’e Ceyhan üzerinden gizli petrol sevkiyatı yapıldığı iddialarını Meclise taşıdı; Enerji Bakanı Bayraktar’dan sevkiyatlar, denetimler ve kazanç sağlayan şirketlere ilişkin açıklama istedi.

EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan ile Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, İsrail’in Gazze’de sürdürdüğü soykırımda Türkiye’nin rolüne ilişkin iddiaları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’a sordu. Energy Embargo for Palestine (EEFP) ve Progressive International tarafından hazırlanan rapor üzerinden, Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden İsrail’e gizli, sistematik ve kesintisiz ham petrol sevkiyatını sürdürdüğü ortaya konuldu. 

“Ticaret durduruldu” denildi, sevkiyat sürdü mü? 

Bayhan ve Karaca, Mayıs 2024’te hükümet tarafından yapılan “İsrail ile tüm ticaret durduruldu” açıklamalarını hatırlatarak, bu beyanların gerçeği yansıtmadığına dair güçlü bulgular bulunduğunu belirtti. Bu kapsamda Enerji Bakanlığı’na, Mayıs 2024–Aralık 2025 döneminde Ceyhan’dan İsrail’e yapıldığı belirtilen en az 57 gizli petrol sevkiyatının kabul edilip edilmediği soruldu. Milletvekilleri, eğer Bakanlık bu sevkiyatları reddediyorsa, raporda yer alan uydu görüntülerinin, AIS takip verilerinin ve liman kayıtlarının hangi gerekçeyle geçersiz sayıldığını kamuoyuna açıklamasını istedi. 

Tankerler neden karartma yaptı, neden yaptırım yok? 

Raporda, İsrail’e petrol taşıyan tankerlerin AIS takip sistemlerini kapattığı, yanlış varış limanları bildirdiği ve bu durumun uydu görüntüleriyle doğrulandığı ifade ediliyor. Bayhan ve Karaca, bu açık ihlaller karşısında Bakanlığın söz konusu yabancı nakliye şirketlerine liman yasağı, faaliyet izni iptali, idari ya da cezai yaptırım uygulayıp uygulamadığını sordu. Eğer bugüne kadar hiçbir yaptırım uygulanmadıysa, bunun gerekçesinin ne olduğu da yanıtlanması istenen başlıklar arasında yer aldı. 

BTC hattı, BOTAŞ ve “nihai varış” sorusu 

Raporda yer alan bilgilere göre, taşınan ham petrolün büyük bölümünün Bakü–Tiflis–Ceyhan (BTC) Boru Hattı üzerinden geldiği ve hattın Türkiye bölümünden BOTAŞ’ın sorumlu olduğu belirtiliyor. EMEP’li Bayhan ve Karaca, ambargo ilanından sonra BTC üzerinden taşınan petrolün nihai varış noktasının denetlenip denetlenmediğini, BOTAŞ’ın İsrail’e giden sevkiyatlara ilişkin herhangi bir kontrol ya da engelleme yapıp yapmadığını sordu. 

Gazze bombalanırken jet yakıtı Türkiye’den mi gitti? 

Önergede, Aşdod’daki rafineriyi işleten Paz Retail and Energy şirketinin İsrail Savunma Bakanlığı ve İsrail Hava Kuvvetleri’ne yakıt sağladığına dikkat çekildi. Azeri BTC petrolünün bu rafinerilerde jet yakıtına dönüştürülerek Gazze bombardımanlarında kullanıldığı iddiaları karşısında, Türkiye’nin Ceyhan Limanı ve BTC hattı üzerinden bu sevkiyatlara neden izin verdiği soruldu. Milletvekilleri, bu durumun Türkiye’yi doğrudan soykırımın maddi tedarik zincirinin bir parçası haline getirip getirmediğinin açıklanmasını istedi. 

Hangi şirketler kazandı, kimler büyütüldü? 

Gizli sevkiyatların büyük bölümü Yunanistan merkezli Kyklades Maritime Corporation ve Thenamaris Ships Management adlı şirketler tarafından sürüdürülüyor. Bu şirketlerin Türkiye limanları üzerinden gerçekleştirdiği İsrail sevkiyatları karşılığında, hangi kamu kurumlarına ya da özel şirketlere ne kadar ödeme yaptığı, liman hizmetleri, depolama, yükleme ve transit geçiş kalemlerinde kimlerin kazanç sağladığı da Bayhan ve Karaca’nın soruları arasında yer aldı. 

Ayrıca bu sevkiyatlar kapsamında BOTAŞ, Ceyhan Limanı işletmeleri ya da bağlı kamu ve özel iştirakler aracılığıyla herhangi bir komisyon, hizmet bedeli veya dolaylı gelir elde edilip edilmediğinin açıklanması istendi. AKP iktidarı döneminde, İsrail’e enerji taşıyan bu şirketlerin Türkiye’deki faaliyetleri üzerinden hangi lojistik ve enerji tekellerinin büyütüldüğü de önergede yer alan kritik sorular arasında yer aldı. 

Azerbaycan kayıtları neden silindi? 

Milletvekilleri, Azerbaycan gümrük kayıtlarında 2024 yılında 1.100 kilotondan fazla Azeri BTC petrolünün İsrail’e satıldığının görüldüğünü, bu bilgilerin kamuoyuna yansımasının ardından kayıtlardan silindiğine dair iddiaları da gündeme taşıdı. Türkiye’nin bu verilerin silinmesi konusunda Azerbaycan makamlarıyla herhangi bir görüşme yapıp yapmadığı Bakanlığa soruldu. 

Tam ambargo talebi 

Önergede, tüm bu veriler ışığında Türkiye’nin fiilen İsrail’in savaş ve soykırım tedarik zincirinde bir lojistik merkez haline getirildiği iddiasının Bakanlık tarafından kabul edilip edilmediği soruldu. Bayhan ve Karaca ayrıca, Türkiye’nin Lahey Grubu, Bogota Acil Durum Zirvesi ve Filistin Acil Durum Konferansı taahhütleri doğrultusunda, Kolombiya örneğinde olduğu gibi tam ve bağlayıcı bir enerji ambargosu uygulayıp uygulamayacağının kamuoyuna açıklanmasını istedi. 

Önergenin son bölümünde ise, İsrail’e yönelik tüm ham petrol sevkiyatlarının derhal ve kalıcı biçimde durdurulması, İsrail rejimiyle tüm siyasi, ekonomik ve askeri ilişkilerin kesilmesi ve Kürecik Radar Üssü’nün kapatılması yönünde bir plan olup olmadığı Enerji Bakanı’na açıkça soruldu.