Karaca, OVP’yi mercek altına aldı: Saray’ın üç yıllık hedefi yatılı çocuk işçi kampları
EMEP Milletvekili Sevda Karaca, OVP’yi “çocuk işçiliğinin yol haritası” olarak nitelendiren ve programdaki düzenlemeleri mercek altına alan bir rapor hazırladı.
Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, 2025-2027 orta vadeli programı (OVP) “çocuk işçiliğinin yol haritası” olarak nitelendiren ve programdaki düzenlemeleri mercek altına alan bir rapor hazırladı. Rapora göre, OVP ile çocuk işçiliğin kurumsallaştırılması ve eğitim hakkının sermaye çıkarlarına göre şekillendirilmesi hedefleniyor.
EMEP Milletvekili Sevda Karaca tarafından hazırlanan rapora göre, programdaki “Atıl iş gücünün kalıcı biçimde azaltılması” ifadesi ile çocukların iş gücüne katılımı hedefleniyor. Mesleki eğitim müfredatının özel sektörle birlikte güncellendiği, staj ve işbaşı eğitimlerinin özel sektör eliyle yaygınlaştırıldığı ve eğitim kurumu kontenjanlarının sermayenin taleplerine göre belirlendiği kaydedildi.
MESEM’ler ve çocuk yaşta işçilik vurgusu
Mesleki eğitim merkezlerinin (MESEM) hızla yaygınlaştırılarak çocuk işçiliğinin ortaokul seviyesine indirildiği belirtilen raporda, tüm meslek liselerinin MESEM’lere dönüştürülme sürecinin başlatıldığı kaydedildi. Buna göre çocuklar eğitim hakkından koparılarak esnek, yarı zamanlı veya ‘fabrika okullarında’ işçileşecek.
İşsizlik Fonundan patronlara teşvik
2025 itibarıyla organize sanayi bölgelerindeki (OSB) özel meslek lisesi patronlarına öğrenci başına 77 bin 626 TL’ye varan teşvik ödemesi yapıldığı aktarılan raporda, bu kaynağın işçilerin ücretlerinden kesilen İşsizlik Fonundan karşılandığına işaret edildi. MESEM’lere 2022’de 3,4 milyar TL, 2023’te 9,8 milyar TL, 2024’ün ilk dört ayında ise 1,7 milyar TL kamu kaynağı aktarıldı.
Tarikat ve şirketlerin eğitimdeki rolü
“Proje Okul Yönetmeliği” ile okulların hamisinin özel sektör kuruluşları ve şirketleşmiş tarikat yapıları olduğu iddia edilen raporda, öğretmenlerin mesleki yeterlilik kriterlerinin şirketler tarafından belirlendiği ve öğrencilerin uygulamalı eğitimlerinin fabrikalarda şirket personeli eliyle yürütüldüğü kaydedildi.
Yatılı çocuk işçi kampları
2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla sektör içi, sektöre entegre, bölge ve ihtisas okullarının hayata geçirildiği belirtilen raporda, OSB’lerde açılan “bölge okullarında” çocukların yatılı kalmasının öngörüldüğü, fabrika içi yurtlar yapılıncaya kadar kamu yurtlarının özel sektör kullanımına açılacağı ifade edildi.
Öğrencilerin MESEM’e yönlendirilmesi
Devamsızlık yapan öğrencilerin, işletmeyle sözleşme imzalamaları şartıyla MESEM’lere yönlendirildiği ifade edildi. 2023 verilerine göre genel ortaöğretimde devamsızlık oranının yüzde 27,8, mesleki ve teknik ortaöğretimde ise yüzde 46,6 olduğu hatırlatılan raporda, bu oranların milyonlarca çocuğun örgün eğitimden koparılarak işçileştirileceğinin göstergesi olduğu değerlendirmesinde bulunuldu.
‘Eğitim hakkı sermayenin ihtiyaçlarına tabi kılınıyor’
Karaca imzalı raporda, orta vadeli program ve eş zamanlı çıkarılan yönetmeliklerle çocuk işçiliğinin olağanlaştırıldığı ve kalıcı hale getirildiği belirtilerek, “Eğitim hakkı sermayenin ihtiyaçlarına tabi kılınmakta; çocukların gelişimi, sağlığı ve geleceği hiçe sayılmaktadır” ifadelerine yer verildi.
MESEM ve benzeri uygulamalarla hedeflenenin sadece ucuz iş gücü yaratmak olmadığı, aynı zamanda “bağımlı, itaatkar, sorgulamayan bir nesil” yetiştirmek olduğu kaydedilen raporda, “Bu yönelim, Türkiye’de kamu kaynaklarının patronlara aktarılmasının ve eğitim hakkının tasfiyesinin en açık göstergesidir” denildi.
Emek Partisinin önerileri
EMEP Milletvekili Sevda Karaca, raporda çocuk işçiliğe karşı önerilerine de yer verdi:
- OVP derhal geri çekilmeli, çocuk işçiliğini artıran tüm düzenlemeler iptal edilmelidir.
- MESEM ve benzeri programlar yerine, çocukların örgün eğitimde kalmasını sağlayacak kamusal önlemler alınmalıdır.
- İşsizlik Fonu, patronlara değil işçilere ve işsizlere aktarılmalı; fonun amacı dışında kullanımı yasaklanmalıdır.
- Eğitim kurumları tarikat ve şirketlerin hamilik sisteminden kurtarılmalı; kamusal, eşit ve nitelikli eğitim hakkı güvence altına alınmalıdır.
- Çocuk işçiliğini yasaklayan uluslararası sözleşmelere uygun olarak, çocukların eğitim hakkını garanti eden bağımsız bir denetim mekanizması kurulmalıdır.